Soms raakt er iets uit balans in het onderwijs.
Een leerling haakt af, een docent verliest zijn plezier, het systeem draait te hard.
En toch is er altijd een andere weg om aan te sluiten.
Lukt het niet linksom, dan proberen we het rechtsom.

Toen ik werkte als remedial teacher in het voortgezet onderwijs, kreeg ik regelmatig leerlingen uit dezelfde klas. Eén voor één kwamen ze bij me. Bijna altijd lukte het om ze een manier te laten vinden waarop het wél ging. Van onvoldoendes naar voldoendes, maar vooral: van frustratie naar vertrouwen.

Zelf keuzes maken

Luisteren was hierbij het begin. Ik zag hun leven: voetbaltraining, bijbaantje, ruzie thuis en daar kwam school ook nog eens bij.
Ik deed een beroep op hun creativiteit: lukt het niet linksom, dan proberen we het rechtsom.
Het is mijn overtuiging dat luisteren en vertrouwen geven het begin is. Jongeren laten voelen dat ze verantwoordelijkheid kunnen nemen. Dat ze zélf keuzes mogen maken.
Dat het niet altijd hoeft te gaan zoals een docent zegt, maar dat er ruimte is om te zoeken naar wat voor hén werkt. En dat hulp vragen geen zwakte is, maar juist een teken van kracht en moed.

Vertrouwen, erkennen en ruimte geven

Als dit bij leerlingen werkt, werkt het dan ook bij een schoolteam? Inmiddels kan ik hier volmondig ja op zeggen. Ieder mens heeft behoefte aan vertrouwen, erkenning en ruimte voor hun eigen creativiteit.

Regels en protocollen slaan soms de ziel uit het onderwijs. Natuurlijk zijn kaders nodig. Maar er is zóveel ruimte om dingen anders te doen, om iets niet te doen, om iets zelf te maken, om een gesprek te voeren in plaats van nog een toets af te nemen of je methode volgen.
Goede lessen gaan niet over concepten of methodes of labels. Goed onderwijs gaat over mensen. Over jezelf kennen:

• wie ben ik, wat geloof ik;
• wat raakt me;
• wat heb ik nodig om in mijn kracht te staan.

Ben nieuwsgierig

Het gaat ook over nieuwsgierig zijn. Ben ook over nieuwsgierig zijn naar de ander:

• wie is dat kind in mijn klas;
• wat is het verhaal van mijn collega;
• hoe komt het dat we als team niet verder komen;
• welke overtuiging of angst zit eronder?

Niemand doet ‘lastig’ omdat hij daar zin in heeft.
Een kind dat overprikkeld raakt, een collega die cynisch wordt — ze laten zien dat er wat schuurt. En als we dat met nieuwsgierigheid kunnen zien in plaats van een oordeel, ontstaat er ruimte.
Veiligheid, zachtheid en nieuwsgierigheid zijn niet soft. Ze zijn de voorwaardes om te kunnen leren, ontwikkelen, en groeien.

Dus of het nu in een klas is of in een overleg, laten we steeds weer vragen: “Wat lukt er wél?”
Want, lukt het niet linksom, dan proberen we het rechtsom.

Herken je dit uit op jouw school en wil je eens sparren of en hoe ik de nieuwsgierigheid kan prikkelen? Ik luister en prikkel.

Maartje Maas